Utrechts Nieuwsblad 21 januari 2005

Door Frits Stegen

HAARZUILENS - Het is een proef en als die slaagt, heeft Leidsche Rijn een primeur: het grootste helofytenfilter ter wereld. Gepland boven op een ’ouderwets’ filter om water te zuiveren.
Helofyten zijn plantensoorten als zegge en gele lis. Ze halen vervuiling uit het water. Ook riet is een helofyt. En deze laatste plant gaat het water van Leidsche Rijn zuiveren. Momenteel maakt een aannemer een stuk grond gereed ter grootte van een flink voetbalveld, achter de Haarrijnseplas op een steenworp afstand van Haarzuilens.
Doordat alle watergangen in Leidsche Rijn uiteindelijk deel gaan uitmaken van een gesloten systeem, zal de waterkwaliteit daar al beter zijn dan elders, verwacht Rob Hendriks. Hij is projectleider watersysteem openbare ruimte van projectbureau Leidsche Rijn.
,,Het helofytenfilter haalt vooral fosfaat en nitraat uit het water, de belangrijkste voedselbron voor algen,’’ zegt hij. Alg maakt het water troebel, wat weer een negatieve invloed heeft op plantengroei en visstand. Doordat het filter ook zware metalen en andere bacteriën zuivert, wordt het water nog helderder.
Nu zijn er al plaatsen waar rietvelden de waterkwaliteit op peil houden. Maar nergens op zo’n grote schaal als in Haarzuilens.RietveldDe proef eindigt in 2007. Als die slaagt, komt er een rietveld van maximaal zes hectare tussen de Haarrijnseplas en Haarzuilens. Grof geschat de omvang van zes voetbalvelden. De velden worden zo ingericht dat ze naadloos aansluiten bij het natuurgebied dat naast Haarzuilens aan de Haarrijnseplas wordt ontwikkeld.

,,Er komen openbare wandelpaden waar vooral veel vogels te zien zullen zijn,’’ verwacht Hendriks.

Niet alleen de omvang van het zuiveringsveld is uniek. Ook de combinatie met zuiveringstechnieken die tot nu toe in gebruik zijn bij rioolzuiveringen en waterleidingsbedrijven, is dit. Samengevat bestaat het filter uit zandlagen, grindlagen, ijzer en doek. Het doek zorgt ervoor dat het water zich niet mengt met grondwater. En dat het zand niet wegspoelt. IJzer bindt fosfaat aan zich.KoffiefilterDe werking is te vergelijken met die van een koffiefilter. Je gooit er water op. Dit zakt door het filter en de verschillende lagen zorgen dat de vervuiling achterblijft. Het riet zorgt ervoor dat er meer fosfaat achterblijft dan bij een ’ouderwets’ filter. Het gezuiverde water komt via buizen terug in het afgesloten watersysteem van Leidsche Rijn.

Hoewel het filter nu al wordt aangelegd, is er nog niet veel te zien. Hendriks verwacht dat de eerste rietpluimen er in het najaar staan. Ook de Europese Commissie vindt de proef belangrijk en verstrekt een subsidie van bijna zeven ton. Totale kosten van het project bedragen zo’n 1,4 miljoen euro.